Παλιότερα τα πράγματα ήταν πιο απλά…
Ένας άνθρωπος, μετά την αποβίωση του, άφηνε πίσω του οικογενειακά άλμπουμ, γράμματα, έγγραφα, ίσως μερικά κουτιά με προσωπικά είδη ή ακόμα και χρήματα ή πολύτιμα αντικείμενα.
Οι άνθρωποί του, γνώριζαν συνήθως πού βρίσκονταν αυτά και, όταν ερχόταν η στιγμή, μπορούσαν να τα ανοίξουν, να τα ταξινομήσουν και να αποφασίσουν τι θα κρατήσουν ή πως θα τα χρησιμοποιήσουν.
Σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας δεν βρίσκεται πια σε κάποιο συρτάρι.
Βρίσκεται σε ένα κινητό τηλέφωνο. Σε έναν λογαριασμό email. Στο Facebook και το Instagram. Στο Google Drive ή το iCloud. Χιλιάδες ίσως φωτογραφίες και βίντεο που ίσως δεν υπάρχουν πουθενά αλλού.
Και κάπου εδώ γεννιέται ένα ερώτημα που οι περισσότεροι αποφεύγουμε ή αμελούμε να κάνουμε:
**Τι θα συμβεί σε όλα αυτά όταν εμείς δεν θα είμαστε πλέον εδώ;** Καλώς ή κακώς δεν είναι αστείο το ερώτημα…
Μια ολόκληρη ζωή πίσω από έναν κωδικό
Ας σκεφτούμε για λίγο τι μπορεί να περιέχει σήμερα ένα απλό smartphone.
Φωτογραφίες δικές μας, των παιδιών και των εγγονιών μας, βίντεο από οικογενειακές στιγμές, τηλέφωνα ανθρώπων που γνωρίσαμε σε διαφορετικές περιόδους της ζωής μας, προσωπικά μηνύματα, έγγραφα, σημειώσεις και πρόσβαση σε δεκάδες διαδικτυακούς λογαριασμούς κ.α.
Για κάποιον που χρησιμοποιεί το Internet επαγγελματικά;; Η κατάσταση μπορεί να είναι ακόμη πιο σύνθετη: κωδικοί προσωπικών η μη ιστοσελίδων, domain names, ηλεκτρονικά καταστήματα, επαγγελματικό email, συνδρομές, συνδρομητές και αρχεία που υπάρχουν αποκλειστικά στο διαδίκτυο ή σε ηλεκτρονική μορφή σε κάποιον Η/Υ κλπ.
Όλα αυτά αποτελούν, με μια ευρύτερη έννοια, τη **ψηφιακή μας κληρονομιά**.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει ένα “μαγικό κλειδί” που περνά αυτομάτως όλα αυτά στους συγγενείς μας.
Κάθε ιντερνετική υπηρεσία έχει τους δικούς της κανόνες και η προστασία της ιδιωτικότητας δεν σταματά απλώς επειδή ένας άνθρωπος έφυγε από τη ζωή.
Η Google μάς επιτρέπει να αποφασίσουμε από πριν
Η Google διαθέτει μια λειτουργία που ονομάζεται **Inactive Account Manager** (πηγές), δηλαδή «Διαχείριση ανενεργού λογαριασμού».
Μέσα από αυτή μπορούμε, όσο είμαστε εν ζωή, να ορίσουμε τι θέλουμε να συμβεί εάν ο λογαριασμός μας παραμείνει ανενεργός για μεγάλο χρονικό διάστημα π.χ. 2 χρόνια. Μπορούμε, μεταξύ άλλων, να επιλέξουμε ανθρώπους που εμπιστευόμαστε και να καθορίσουμε ποια δεδομένα θα μπορούν να λάβουν.
Η Google επιτρέπει να οριστούν έως και δέκα άτομα ως “κληρονόμοι” και ο χρήστης μπορεί να αποφασίσει αν θα μοιραστεί όλα ή μόνο συγκεκριμένες κατηγορίες δεδομένων.
Αν κάποιος φύγει από τη ζωή χωρίς να έχει κάνει αυτήν την προετοιμασία, οι συγγενείς ή οι νόμιμοι εκπρόσωποί του μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να ζητήσουν το κλείσιμο του λογαριασμού ή την παροχή συγκεκριμένου περιεχομένου.
Η Google ξεκαθαρίζει όμως κάτι σημαντικό: **δεν παραδίδει τον κωδικό πρόσβασης του αποθανόντος** και κάθε σχετικό αίτημα πρόσβασης σε δεδομένα χρηστών που δεν είναι εν ζωή εξετάζεται ξεχωριστά ανάλογα με την περίπτωση.
Η Apple έχει τον δικό της «Legacy Contact»
Παρόμοια δυνατότητα υπάρχει και στο οικοσύστημα της Apple (πηγές).
Ο κάτοχος ενός Apple Account μπορεί να ορίσει έναν **Legacy Contact**, δηλαδή ένα πρόσωπο που εμπιστεύεται ώστε, μετά τον θάνατό του, να μπορέσει να ζητήσει πρόσβαση σε συγκεκριμένα δεδομένα του λογαριασμού.
Η διαδικασία δεν σημαίνει ότι κάποιος αποκτά ελεύθερη πρόσβαση στον λογαριασμό κάποιου άλλου. Υπάρχουν διαδικασίες επαλήθευσης και απαιτούνται τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
Αν έχει οριστεί Legacy Contact, υπάρχει επίσης ένα ειδικό “κλειδί πρόσβασης” που πρέπει να έχει διατηρηθεί.
Και εδώ αρχίζει να φαίνεται κάτι σημαντικό: οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν ήδη ξεκινήσει να αντιμετωπίζουν σοβαρά το ζήτημα της “ψηφιακής κληρονομιάς” ως πραγματικό πρόβλημα.
Και τι γίνεται με το Facebook;
Το Facebook αντιμετωπίζει το θέμα λίγο διαφορετικά (πηγές).
Ένας λογαριασμός ανθρώπου που έχει φύγει από τη ζωή μπορεί να μετατραπεί σε **λογαριασμό εις μνήμην**. Ο χρήστης μπορεί επίσης από πριν να ορίσει ένα πρόσωπο ως **Legacy Contact**, ώστε να μπορεί να διαχειριστεί ορισμένες λειτουργίες του προφίλ.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο-“κληρονόμος” μπορεί να συνδεθεί ως ο αποθανών και να διαβάσει προσωπικά μηνύματα.
Μπορεί, ανάλογα με τις επιλογές που έχουν γίνει, να αναλάβει συγκεκριμένες ενέργειες στο προφίλ, όπως μια αναμνηστική δημοσίευση ή αλλαγές στη φωτογραφία προφίλ. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα ο ίδιος ο χρήστης να έχει επιλέξει τη διαγραφή του λογαριασμού του μετά τον θάνατό του.
Με δυο λόγια συμπερασματικά, ακόμη και ένα προφίλ που δημιουργήσαμε κάποτε απλώς για να μιλάμε με φίλους μπορεί τελικά να αποτελέσει ένα μικρό ψηφιακό αρχείο της ζωής μας και αυτό το ξέρει το φέις.
Οι φωτογραφίες ίσως είναι το σημαντικότερο κομμάτι
Από όλα τα ψηφιακά δεδομένα, υπάρχει κάτι που πιθανότατα έχει μεγαλύτερη συναισθηματική αξία από οτιδήποτε άλλο: οι φωτογραφίες μας (και πιθανόν κάποια βίντεο).
Για τις προηγούμενες γενιές, ένα οικογενειακό φωτογραφικό άλμπουμ μπορούσε να περάσει από τους γονείς στα παιδιά και αργότερα στα εγγόνια κ.ο.κ.
Σήμερα μπορεί να έχουμε χιλιάδες φωτογραφίες, αλλά να βρίσκονται όλες μέσα σε ένα κινητό, laptop ή σε έναν διαδικτυακό λογαριασμό ή στο cloud.
Παράξενο, αν το σκεφτούμε λίγο… δεν είναι;
Γιατί δεν είχαμε ποτέ στην ιστορία μας τόσες πολλές φωτογραφίες από τη ζωή μας και, ταυτόχρονα, ίσως ποτέ δεν ήταν τόσο εύκολο να χαθεί ένα μεγάλο μέρος τους επειδή κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκονται ή πώς μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτές.
Γι’ αυτό ένα απλό αντίγραφο ασφαλείας των σημαντικότερων οικογενειακών φωτογραφιών σε έναν δεύτερο χώρο αποθήκευσης (π.χ. σε έναν εξωτερικό σκληρό δίσκο ή usb stick) μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό απ’ όσο φαίνεται σήμερα.
Δεν χρειάζεται να δώσουμε τους κωδικούς μας σε κάποιον
Η λύση φυσικά δεν είναι να γράψουμε όλους τους κωδικούς πρόσβασής μας σε ένα χαρτί και να το αφήσουμε πάνω στο τραπέζι.
Οι κωδικοί προστατεύουν όχι μόνο τα δικά μας προσωπικά δεδομένα αλλά συχνά και πληροφορίες άλλων ανθρώπων που επικοινώνησαν μαζί μας θεωρώντας ότι η συνομιλία ήταν ιδιωτική.
Μπορούμε όμως να κάνουμε κάτι πολύ πιο απλό.
Να γνωρίζει ένας άνθρωπος που εμπιστευόμαστε **τι υπάρχει και πού βρίσκεται**.
Ποιο email χρησιμοποιούμε ως βασικό. Πού έχουμε αποθηκευμένες τις οικογενειακές φωτογραφίες/βίντεο. Αν υπάρχει κάποιος σημαντικός επαγγελματικός λογαριασμός. Αν έχουμε ιστοσελίδα ή άλλα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία όπως χρήματα σε κάποια διαδικτυακή τράπεζα ή κρυπτονομίσματα κλπ.
Και, όπου μια διαδικτυακή υπηρεσία προσφέρει επίσημη λειτουργία “Legacy Contact” ή αντίστοιχη ρύθμιση, αν υπάρχει δυνατότητα ανάκτησης των δεδομένων. Γι’ αυτό πρέπει να αφιερώσουμε λίγα λεπτά για να ενεργοποιήσουμε αυτήν τη δυνατότητα όπου είναι εφικτό.
Δεν χρειάζεται να οργανώσουμε ολόκληρη την ψηφιακή μας ζωή μέσα σε ένα απόγευμα.
Αρκεί να ξεκινήσουμε από τα μικρά, απλά και σημαντικά.
Ένα θέμα που δεν αφορά μόνο την τεχνολογία
Η “ψηφιακή κληρονομιά” ίσως ακούγεται σαν ένα ακόμη τεχνολογικό ζήτημα με μικρή ή καθόλου σημασία για κάποιους.
Στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο.
Οι φωτογραφίες από τα γενέθλια ενός παππού, τα βίντεο μιας οικογένειας σε ένα γιορτινό τραπέζι, τα κείμενα ενός ανθρώπου, το προφίλ κάποιου στο φέις, η ιστοσελίδα που δημιούργησε ή ακόμη και οι απλές καθημερινές φωτογραφίες που τραβούσε με το κινητό του αποτελούν κομμάτια της προσωπικής του ιστορίας.
Και καθώς όλο και μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας γίνεται ψηφιακό, κάποια στιγμή θα χρειαστεί να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε αυτά τα δεδομένα όπως αντιμετωπίζαμε κάποτε τα οικογενειακά άλμπουμ και τα σημαντικά έγγραφα ή αντικείμενα.
Το ξέρω δεν είναι ευχάριστο να σκεφτόμαστε τι θα συμβεί όταν δεν θα είμαστε πια σε αυτόν τον κόσμο.
Είναι όμως ανθρώπινο να θέλουμε όσα έχουν πραγματική αξία για εμάς να μη χαθούν λόγω νομικών κανόνων που μπορεί να ισχύουν στις διάφορες διαδικτυακές πλατφόρμες όπως η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Ίσως λοιπόν αξίζει κάποια στιγμή να ανοίξουμε τις ρυθμίσεις των λογαριασμών μας, να κρατήσουμε ένα αντίγραφο από εκείνες τις φωτογραφίες που δεν θέλουμε να χαθούν ποτέ και να ενημερώσουμε έναν δικό μας άνθρωπο για όσα θεωρούμε σημαντικά.
Γιατί η ψηφιακή ζωή μπορεί να είναι σχετικά καινούργια ή εντελώς νέα για κάποιους.
**Οι αναμνήσεις όμως που αφήνουμε πίσω μας, είναι μια πολύ παλιά ανθρώπινη υπόθεση.**
Ελπίζω να βρήκες χρήσιμο το άρθρο, αν ναι, κοινοποίησε το στους φίλους στα social για το διαμοιρασμό των πληροφοριών!
Για το κλείσιμο, κάτι ψυχαγωγικό για τις περισσότερες ηλικίες, σας παρουσιάζω τη “Ναυμαχία”, ένα παλιό, γνωστό επιτραπέζιο παιχνίδι που οι μεγαλύτεροι ή όσοι έπαιζαν επιτραπέζια θα θυμούνται. Ήταν πολύ δημοφιλές. Έφτιαξα λοιπόν το συγκεκριμένο παιχνίδι ως εφαρμογή/ιστοσελίδα για Η/Υ, κινητά ή tablet. Η “Ναυμαχία” είναι στα Ελληνικά, παρέχεται 100% δωρεάν χωρίς διαφημίσεις και είναι δωρισμένη στο public domain. Διατίθεται σε δυο εκδόσεις αλλά για να δεις τη δεύτερη πιο εξελιγμένη έκδοση πρέπει να βρεις τον μυστικό σύνδεσμο που είναι κρυμμένος/αόρατος στη σελίδα και να κάνεις κλικ (καλή τύχη, δν είναι εύκολο). Το παιχνίδι (που εγκαθίσταται και ως εφαρμογή για smartphone/tablet) βρίσκεται στη διεύθυνση www.nextnet.gr/naumaxia και σας περιμένει!
Με εκτίμηση,
Λαζ. Γεωργούλας, Διαδικτυακός Εξερευνητής – www.nextnet.gr
Χρήσιμες Πηγές & Περαιτέρω Ανάγνωση
- Google — Πολιτική ανενεργού Λογαριασμού — εξηγεί πώς μπορούμε να ορίσουμε έως 10 έμπιστα πρόσωπα και να επιλέξουμε ποια δεδομένα μπορούν να λάβουν όταν ο λογαριασμός καταστεί ανενεργός.
- Google — Διαχείριση λογαριασμού αποθανόντος — η Google αναφέρει ότι μπορεί υπό προϋποθέσεις να συνεργαστεί με συγγενείς ή εκπροσώπους, αλλά δεν παρέχει ποτέ passwords ή στοιχεία σύνδεσης.
- Apple — Digital Legacy και Apple — Πρόσβαση στον λογαριασμό αποθανόντος — επίσημες πληροφορίες για Legacy Contact, access key και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
- Facebook — Legacy Contacts — αναφέρει ακριβώς τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει το πρόσωπο που έχει οριστεί: μεταξύ άλλων δεν μπορεί να συνδεθεί ως ο αποθανών ούτε να διαβάσει τα προσωπικά μηνύματά του.
Σημείωση: Για τις ανάγκες του άρθρου και την αποφυγή πολυπλοκότητας αναφέρθηκαν ως παράδειγμα μόνο τρεις μεγάλες εταιρίες Google, Apple, Facebook/Meta αλλά υπάρχουν αντίστοιχες πολιτικές και σε άλλες μεγάλες εταιρίες π.χ. X/TikTok/Microsoft κλπ. και σίγουρα τώρα ή σύντομα στους περισσότερους μεγάλους ιστότοπους που συλλέγουν πολλά δεδομένα χρηστών. Μπορειτε να αναζητήσετε περισσότερες σχετικές πληροφορίες στο διαδίκτυο.
